Przekroczenie limitu VAT 240 000 zł w połowie miesiąca: co zrobić i od której faktury

Artykuł dla właścicieli JDG zwolnionych z VAT, których sprzedaż w roku zbliżyła się do 240 000 zł albo już przekroczyła ten próg. W skrócie: zwolnienie traci się na tej sprzedaży, którą przekroczono limit, i ta sprzedaż jest już w całości opodatkowana VAT. VAT-R trzeba złożyć przed dniem tej sprzedaży, a od tego miesiąca składasz JPK_V7M co miesiąc.

Ogólne zasady zwolnienia, w tym to, komu w ogóle nie przysługuje, opisujemy w artykule limit zwolnienia z VAT 240 000 zł. Tutaj chodzi o to, co zrobić w momencie przekroczenia.

Od której sprzedaży zaczyna się VAT

Zgodnie z art. 113 ust. 5 ustawy o VAT zwolnienie „traci moc począwszy od czynności, którą przekroczono tę kwotę”. Ministerstwo Finansów wyjaśnia: opodatkowana jest cała transakcja, na której przekroczono limit, a nie tylko część ponad 240 000 zł. Sprzedaże przed nią, także w tym samym miesiącu, pozostają zwolnione, nie trzeba ich poprawiać. Wszystkie sprzedaże po niej są z VAT.

Limit liczy się od 1 stycznia według wartości sprzedaży bez VAT. Zwolnienie działa tylko wtedy, gdy próg nie został przekroczony ani w poprzednim, ani w bieżącym roku.

Jaka sprzedaż wlicza się do limitu

Do limitu wlicza się sprzedaż towarów i usług na terytorium Polski, eksport i wewnątrzwspólnotową dostawę towarów. Nie wlicza się:

• sprzedaży środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, które amortyzujesz;
• sprzedaży zwolnionej na podstawie art. 43 ust. 1 (na przykład części usług medycznych i edukacyjnych), z wyjątkiem transakcji dotyczących nieruchomości oraz niektórych usług finansowych i ubezpieczeniowych, jeśli nie mają charakteru transakcji pomocniczych;
• sprzedaży wysyłkowej towarów do innych krajów UE, która nie jest opodatkowana VAT w Polsce.

Usługi dla firm z innych krajów, jeśli według zasad VAT miejsce ich świadczenia jest za granicą, także nie wchodzą do limitu: to nie jest sprzedaż na terytorium Polski. Wymagają za to rejestracji VAT-UE, niezależnie od limitu.

Pierwszy rok: limit w proporcji

Jeśli JDG założono w trakcie roku, limit zmniejsza się proporcjonalnie do dni działalności: 240 000 zł × liczba dni od rozpoczęcia działalności do 31 grudnia / 365. Przykład z biznes.gov.pl: start 2 maja 2026 roku daje 244 dni i limit około 160 438 zł. Wiele osób liczy pełne 240 000 zł i przekracza próg, nawet tego nie zauważając.

Kiedy złożyć VAT-R

Art. 96 ust. 5 wymaga złożenia VAT-R przed dniem, w którym tracisz prawo do zwolnienia, czyli przed dniem sprzedaży, którą przekroczysz limit. Jeśli masz już rejestrację jako podatnik VAT zwolniony, składa się aktualizację tego samego VAT-R. Dlatego limit lepiej liczyć z wyprzedzeniem: gdy do progu zostaje kwota jednej lub dwóch zwykłych faktur, czas złożyć VAT-R.

Jeśli przekroczenie zauważono później, VAT-R składa się od razu. VAT od sprzedaży, na której przekroczono limit, i od wszystkich kolejnych płaci się w każdym przypadku. A odliczenie VAT od zakupów, zgodnie z art. 88 ust. 4, przysługuje tylko podatnikom zarejestrowanym jako czynni podatnicy VAT.

Faktury: co poprawić

• Fakturę na sprzedaż, którą przekroczono limit, wystawiasz już z VAT. Jeśli wyszła z adnotacją o zwolnieniu, wystawia się fakturę korygującą.
• Jeśli cena z klientem jest ustalona na sztywno, VAT liczy się „w stu”: przy stawce 23% to 23/123 kwoty. Z klientem będącym czynnym podatnikiem VAT można uzgodnić doliczenie podatku: on go odliczy.
• KSeF: do 31 grudnia 2026 roku faktury dla firm można wystawiać poza systemem, dopóki ich wartość w miesiącu nie przekracza 10 000 zł razem z VAT. Z VAT ta sama praca daje wyższą kwotę i limit kończy się szybciej. Szczegóły w artykule KSeF dla JDG zwolnionej z VAT.
• Po rejestracji pojawiasz się na białej liście jako czynny podatnik VAT razem z numerami rachunków z CEIDG. Klienci firmowi sprawdzają ją przed większymi płatnościami.

JPK_V7M i odliczenie przy wcześniejszych zakupach

Pierwszy JPK_V7M składa się za miesiąc przekroczenia, do 25 dnia następnego miesiąca, razem z zapłatą VAT. Przez pierwsze 12 miesięcy po rejestracji jako czynny podatnik rozlicza się tylko miesięcznie, kwartalny JPK_V7K w tym okresie jest niedostępny.

Zgodnie z art. 91 ust. 7d VAT od towarów kupionych jeszcze w okresie zwolnienia i niesprzedanych do dnia zmiany (na przykład towarów w magazynie) można skorygować w deklaracji za ten okres. Przy środkach trwałych o wartości powyżej 15 000 zł korekta rozkłada się na części w okresie korekty (art. 91 ust. 7a). Potrzebne są faktury z VAT na te zakupy.

A kasa fiskalna?

Kasa fiskalna podlega własnym zasadom: wszystko zależy od sprzedaży na rzecz osób prywatnych i od rodzaju działalności. Zwolnienie z kasy ze względu na obrót (20 000 zł sprzedaży na rzecz osób prywatnych rocznie) nie zależy od statusu VAT. Rejestracja do VAT sama w sobie ani nie wprowadza obowiązku kasy, ani go nie znosi, ale przy sprzedaży na rzecz osób prywatnych ten limit warto sprawdzić osobno.

Przykład z liczbami

Przykład umowny, a nie przypadek klienta. JDG świadczy usługi dla firm, stawka VAT 23%, cała sprzedaż w ramach zwolnienia.

• Do 14 października 2026 roku sprzedaż od początku roku wynosi 236 000 zł, łącznie z fakturami z 2 i 9 października. Pozostają one bez VAT.
• 15 października wystawiana jest faktura na 6 150 zł według sztywnej ceny. Bez VAT to 5 000 zł, VAT 1 150 zł. 236 000 + 5 000 = 241 000 zł, limit przekroczono tą sprzedażą i jest ona opodatkowana w całości.
• VAT-R trzeba było złożyć przed 15 października. JPK_V7M za październik składa się do 25 listopada 2026 roku: do zapłaty 1 150 zł minus VAT od zakupów od momentu rejestracji.
• Listopad i grudzień: cała sprzedaż z VAT, deklaracje miesięczne. W 2027 roku zwolnienia nie ma. Wrócić do niego można nie wcześniej niż po upływie roku od końca roku, w którym je utracono, czyli od 2028 roku.

Częste pytania

Do limitu wlicza się kwotę z VAT czy bez?

Bez VAT. Dopóki korzystasz ze zwolnienia, w Twojej sprzedaży nie ma VAT, więc to po prostu suma faktur i paragonów. Przy sprzedaży, którą przekroczono próg, limit porównuje się z kwotą bez podatku.

Czy można podzielić dużą fakturę na dwie, żeby pierwsza została bez VAT?

To zmienia tylko to, na której fakturze nastąpi przekroczenie. Gdy tylko suma sprzedaży przekroczyła 240 000 zł, zwolnienie jest utracone i wszystkie kolejne sprzedaże są opodatkowane.

Przekroczenie zauważono po miesiącu. Co robić?

Od razu złożyć VAT-R, poprawić faktury od daty przekroczenia, złożyć JPK_V7M za pominięty miesiąc i dopłacić VAT z odsetkami. Odliczenie VAT od zakupów przysługuje dopiero po rejestracji jako czynny podatnik.

Czy można wrócić do zwolnienia, jeśli w kolejnym roku sprzedaż spadnie?

Tak, ale nie wcześniej niż po upływie roku od końca roku, w którym zwolnienie utracono. Utrata w 2026 roku oznacza możliwość powrotu od 2028.

Liczymy limit na podstawie Twojej sprzedaży co miesiąc, składamy VAT-R i prowadzimy JPK_V7M. Więcej na stronie rejestracja VAT. Koszt obsługi czynnego podatnika VAT pokazuje kalkulator na tej stronie.

Stan na 5 października 2026 roku. To informacja ogólna, a nie doradztwo podatkowe.

Źródła: Podatki.gov.pl: zwolnienie podmiotowe od VAT, Podatki.gov.pl: zwolnienia podmiotowe, Biznes.gov.pl: kto musi płacić VAT.