Artykuł dla osób, które zakładają JDG (jednoosobową działalność gospodarczą) albo już ją prowadzą i chcą płacić niższe składki społeczne. Ulgi następują po kolei: najpierw ulga na start na 6 miesięcy, potem 24 miesiące preferencyjnego ZUS, a dalej, przy przychodzie do 120 000 zł rocznie, Mały ZUS Plus, w którym podstawa zależy od Twojego dochodu. Żadna z nich nie zmniejsza składki zdrowotnej.
Kolejność ulg
- Ulga na start. Sześć pełnych miesięcy bez składek emerytalnej, rentowej, wypadkowej, na Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy. Płaci się tylko składkę zdrowotną.
- Preferencyjny ZUS. 24 pełne miesiące od podstawy 1 441,80 zł (30% minimalnego wynagrodzenia 4 806 zł). Z chorobowym to 456,18 zł miesięcznie, Funduszu Pracy się nie płaci.
- Mały ZUS Plus. Do 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy działalności, podstawa od 1 441,80 zł do 5 652 zł w zależności od dochodu za poprzedni rok.
- Pełny ZUS. Podstawa 5 652 zł, z chorobowym i Funduszem Pracy 1 926,76 zł miesięcznie.
Każdy etap jest dobrowolny: można pominąć ulgę na start i od razu płacić preferencyjny ZUS albo w dowolnym momencie przejść na wyższe składki. Ogólny obraz składek znajdziesz w artykule ZUS dla JDG w 2026 roku.
Ulga na start: warunki i terminy
- Ulga dla osób fizycznych: JDG lub wspólnik spółki cywilnej.
- Działalność podejmujesz po raz pierwszy albo ponownie, ale nie wcześniej niż po 60 miesiącach od ostatniego zawieszenia lub zakończenia.
- Nie świadczysz w ramach JDG na rzecz byłego pracodawcy usług, które wykonywało się u niego na umowie o pracę w bieżącym lub poprzednim roku.
- W ciągu 7 dni od rozpoczęcia działalności trzeba zgłosić się do ZUS tylko do ubezpieczenia zdrowotnego z kodem 05 40 00 (inne końcowe cyfry przy emeryturze lub niepełnosprawności).
- Jeśli JDG założono w połowie miesiąca, ten niepełny miesiąc też jest bez składek, a sześć miesięcy liczy się od następnego. Jeśli od pierwszego dnia miesiąca, wchodzi on do sześciu.
- Zawieszenie JDG nie wydłuża okresu: miesiące zawieszenia wliczają się do sześciu.
Preferencyjny ZUS: 24 miesiące
Warunki są takie same jak przy uldze na start. Zakaz pracy dla byłego pracodawcy obowiązuje przez całe 24 miesiące: od pierwszego dnia takiej pracy preferencyjna podstawa przepada. Nie skorzysta też osoba, która w ciągu ostatnich 60 miesięcy była wspólnikiem spółki jawnej, komandytowej, partnerskiej lub jednoosobowej spółki z o.o. Zawieszenie nie wydłuża okresu. Przykład z biznes.gov.pl: ulga na start od 1 maja 2025 roku, wtedy preferencyjny ZUS trwa od 1 listopada 2025 roku do 31 października 2027 roku.
Mały ZUS Plus: kto może
- Przychód z JDG za cały poprzedni rok nie wyższy niż 120 000 zł. Jeśli działalność trwała tylko część roku, limit jest proporcjonalnie niższy: 120 000 zł dzieli się przez liczbę dni w roku i mnoży przez liczbę dni działalności.
- W poprzednim roku działalność trwała co najmniej 60 dni kalendarzowych.
- W pierwszym roku działalności i dopóki masz prawo do preferencyjnego ZUS, Mały ZUS Plus jest niedostępny.
- Nie można, jeśli w ramach JDG wykonujesz dla byłego lub obecnego pracodawcy to, co wykonywało się na umowie o pracę w tym lub poprzednim roku.
- Nie można przy karcie podatkowej ze zwolnieniem z VAT, przy innej działalności, z której podlegasz ubezpieczeniom (na przykład jako wspólnik spółki jawnej), a także jeśli w poprzednim roku działalność była prowadzona jako twórca, artysta lub w ramach wolnego zawodu.
Mały ZUS Plus: 36 miesięcy z 60 od 2026 roku
Od 1 stycznia 2026 roku zmienił się sposób liczenia okresu. Z ulgi można korzystać do 36 miesięcy w każdym okresie 60 miesięcy kalendarzowych działalności. Pierwszy taki okres zaczyna się od pierwszego miesiąca, w którym podstawę liczono według ulgi. Każdy miesiąc z przynajmniej jednym dniem ulgi lub działalności liczy się w całości. Niewykorzystane miesiące nie przechodzą na kolejny okres. Najważniejsze: nowy licznik ruszył dla wszystkich, którzy spełniają warunki, nawet jeśli przed 2026 rokiem ulga została już wykorzystana w całości.
Jak liczy się podstawę Małego ZUS Plus
- Bierze się dochód z JDG za poprzedni rok. Na ryczałcie dochód to przychód pomnożony przez 0,5. Jeśli składki społeczne były zaliczane do kosztów, dolicza się je z powrotem do dochodu.
- Dochód dzieli się przez liczbę dni działalności w poprzednim roku i mnoży przez 30. Wychodzi średni miesięczny dochód.
- Podstawa to połowa średniego miesięcznego dochodu, ale w 2026 roku nie mniej niż 1 441,80 zł i nie więcej niż 5 652 zł.
- Stawki: emerytalna 19,52%, rentowa 8%, chorobowa 2,45% dobrowolnie, wypadkowa 1,67% (dla płatników zgłaszających do 9 ubezpieczonych). Funduszu Pracy przy podstawie niższej niż minimalne wynagrodzenie się nie płaci.
Kiedy złożyć zgłoszenie
- Do 31 stycznia. Jeśli spełniasz warunki od początku roku, do 31 stycznia trzeba złożyć ZUS ZWUA ze starym kodem (05 10 lub 05 12, a po zakończeniu preferencyjnego ZUS 05 70 lub 05 72) i ZUS ZUA z kodem 05 90 (05 92 przy rencie z tytułu niezdolności do pracy). W 2026 roku 31 stycznia przypadał w sobotę, dlatego ZUS przyjmował zgłoszenia do 2 lutego 2026 roku. Spóźnienie oznacza brak ulgi w tym roku.
- W ciągu 7 dni. Jeśli warunki pojawiły się później, na przykład w połowie roku skończył się preferencyjny ZUS albo wznowiono JDG po zawieszeniu, dokumenty składa się w ciągu 7 dni od pierwszego dnia, w którym zaczęło się je spełniać.
- Jeśli kontynuujesz ulgę. Osoby, które były na Małym ZUS Plus do końca 2025 roku i zachowują prawo w 2026 roku, nie muszą się przerejestrowywać. Wystarczy wykazać przychód, dochód, formę opodatkowania i podstawę w ZUS DRA cz. II lub ZUS RCA cz. II za styczeń do 20 lutego.
Jeśli ZUS zażąda dokumentów o dochodzie za poprzedni rok, a Ty nie przedstawisz ich w ciągu 14 dni, podstawa wyniesie 5 652 zł przez cały rok.
Czego ulgi nie zmniejszają
Składkę zdrowotną płaci się w całości na wszystkich etapach, łącznie z ulgą na start: na skali i liniowym nie mniej niż 432,54 zł miesięcznie, na ryczałcie 498,35 zł, 830,58 zł lub 1 495,04 zł w zależności od przychodu. Szczegóły w artykule składka zdrowotna 2026. Składki za pracowników i zleceniobiorców płaci się w całości, a im niższa podstawa, tym niższa przyszła emerytura.
Przykład: Mały ZUS Plus na ryczałcie
To przykład szkoleniowy, a nie przypadek klienta. JDG na ryczałcie, działalność przez cały 2025 rok, preferencyjny ZUS zakończył się 31 grudnia 2025 roku. Przychód za 2025 rok 96 000 zł, czyli mniej niż 120 000 zł. Właściciel złożył ZWUA i ZUA z kodem 05 90 do 2 lutego 2026 roku.
- Dochód dla ZUS: 96 000 × 0,5 = 48 000 zł.
- Średni miesięczny dochód: 48 000 / 365 × 30 = 3 945,21 zł.
- Podstawa: 3 945,21 × 0,5 = 1 972,61 zł, mieści się w przedziale od 1 441,80 do 5 652 zł.
- Składki z chorobową: 385,05 + 157,81 + 48,33 + 32,94 = 624,13 zł miesięcznie. Funduszu Pracy nie ma, podstawa jest niższa niż 4 806 zł.
- Na pełnym ZUS byłoby to 1 926,76 zł. Różnica 1 302,63 zł miesięcznie, około 15 600 zł rocznie.
- Składka zdrowotna się nie zmienia: przy przychodzie 96 000 zł to 830,58 zł miesięcznie.
W 2027 roku podstawa zostanie przeliczona według dochodu za 2026 rok.
Częste pytania
Czy po uldze na start można od razu przejść na Mały ZUS Plus?
Nie, dopóki masz prawo do preferencyjnego ZUS, Mały ZUS Plus jest niedostępny. Przysługuje po 24 miesiącach preferencyjnej podstawy albo osobom, które nie mają prawa do preferencyjnego ZUS.
Wykorzystałem już 36 miesięcy Małego ZUS Plus przed 2026 rokiem. Czy mogę znowu?
Tak. Od 1 stycznia 2026 roku licznik zaczyna się od nowa dla wszystkich, którzy spełniają warunki dotyczące przychodu i okresu działalności.
Przychód w tym roku przekroczy 120 000 zł. Czy ulga przepadnie od razu?
Nie. Prawo sprawdza się według przychodu za poprzedni rok. Przekroczenie w 2026 roku zamknie Mały ZUS Plus na 2027 rok.
Czy można połączyć Mały ZUS Plus z wakacjami składkowymi?
Tak, służy do tego osobny kod 05 94. Jak złożyć wniosek, przeczytasz w artykule wakacje składkowe w 2026 roku.
Przy rejestracji JDG dobieramy kod ZUS, a przy prowadzeniu księgowości podpowiadamy, kiedy przejść na kolejną ulgę: rejestracja JDG. Koszt prowadzenia księgowości pokazuje kalkulator na tej stronie.
Stan na 5 października 2026 roku. To informacja ogólna, a nie doradztwo podatkowe.
Źródła: biznes.gov.pl: Ulga na start, biznes.gov.pl: obniżone składki ZUS przez 24 miesiące, biznes.gov.pl: Mały ZUS Plus.
