Artykuł dla właścicieli JDG i osób, które zamierzają ją założyć, mając PESEL ze statusem UKR. W skrócie: karta CUKR daje prawo pobytu na 3 lata i zachowuje prawo do prowadzenia JDG na takich samych zasadach jak obywatele Polski. Wniosek można złożyć tylko elektronicznie, przez system MOS, i tylko do 4 marca 2027 roku.
Czym jest karta CUKR
CUKR to skrócona nazwa karty pobytu z adnotacją „Poprzednio posiadacz ochrony czasowej”. Karta potwierdza zezwolenie na pobyt czasowy na 3 lata od dnia wydania. Otrzymują ją osoby, które obecnie korzystają z ochrony czasowej ze statusem UKR. Zasady zapisano w specustawie o pomocy obywatelom Ukrainy z 12 marca 2022 roku (art. 42c i następne) w brzmieniu nadanym ustawą z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań specjalnych (Dz.U. 2026 poz. 203). Wnioski są przyjmowane od 4 maja 2026 roku.
Po wydaniu karty status UKR w rejestrze PESEL automatycznie zmienia się na CUKR. Znikają uprawnienia, które dawał tylko status UKR, na przykład bezpłatne zakwaterowanie zbiorowe i wyżywienie. Prawa wynikające z ustaw ogólnych zostają: praca, działalność gospodarcza, 800+ przy spełnieniu warunków. Czas pobytu w Polsce na podstawie karty CUKR wlicza się do 5 lat potrzebnych do zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE.
Kto może złożyć wniosek
Wniosek mogą złożyć obywatele Ukrainy i niektórzy członkowie ich rodzin, którzy przyjechali do Polski od 24 lutego 2022 roku z powodu wojny, a także dzieci urodzone w Polsce po tej dacie, których matki mają status UKR. Muszą być spełnione jednocześnie wszystkie cztery warunki:
- status UKR w dniu złożenia wniosku;
- status UKR w dniu 4 czerwca 2025 roku;
- status UKR w dniu, w którym wojewoda wydaje kartę;
- status UKR nieprzerwanie przez co najmniej 365 dni.
Trzeci warunek łatwo przeoczyć: jeśli status UKR zniknie między złożeniem wniosku a wydaniem karty, karta nie zostanie wydana. Status traci się w szczególności przy wyjeździe z Polski na dłużej niż 30 dni oraz po uzyskaniu innego zezwolenia na pobyt, na przykład zezwolenia na pobyt czasowy w związku z pracą lub działalnością gospodarczą.
Jak i do kiedy złożyć wniosek
- Załóż nowe konto w systemie MOS na mos.cudzoziemcy.gov.pl. Konto z poprzedniej wersji MOS się nie nadaje, potrzebne jest nowe.
- Zaloguj się osobiście przez login.gov.pl i wypełnij formularz wniosku dla obywateli Ukrainy korzystających z ochrony czasowej.
- Dołącz zdjęcie cyfrowe i potwierdzenia dwóch osobnych płatności: 340 zł opłaty skarbowej za zezwolenie i 100 zł za samą kartę. Pieniądze przelewa się na różne rachunki.
- Podpisz wniosek profilem zaufanym, kwalifikowanym podpisem elektronicznym lub podpisem osobistym i zachowaj UPO.
- Poczekaj na wiadomość od wojewody i odbierz kartę w ciągu 60 dni. Jeśli nie odbierzesz jej w terminie, karta zostanie unieważniona.
Termin złożenia: do 4 marca 2027 roku. W lipcu 2026 roku Rada UE przedłużyła ochronę czasową do 4 marca 2028 roku, ale na dzień sprawdzenia strony UdSC i biznes.gov.pl podają dla CUKR dotychczasowy termin, 4 marca 2027 roku. Warto planować według niego. Więcej o przedłużeniu ochrony w artykule o statusie UKR.
Co karta zmienia dla JDG i pracy
Prawo do prowadzenia działalności zostaje zachowane. Posiadacz CUKR prowadzi działalność na takich samych zasadach jak obywatele Polski, w tym jako JDG z wpisem do CEIDG (art. 42w specustawy). Ustawa nie wymaga zamykania firmy i rejestrowania nowej z powodu zmiany statusu. Forma opodatkowania, kody PKD i rachunki pozostają bez zmian.
Bez karty obowiązują zasady ogólne od 5 marca 2026 roku: JDG opiera się na statusie UKR lub innym odpowiednim dokumencie, a gdy legalny pobyt się kończy, wpis w CEIDG jest wykreślany decyzją ministra. Szczegóły w artykule kto może założyć JDG po 5 marca 2026 roku.
Z kartą CUKR można pracować bez zezwolenia na pracę. Pracodawca nie musi już wysyłać powiadomienia do powiatowego urzędu pracy w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy. Jeśli sam zatrudniasz osoby ze statusem UKR, po otrzymaniu przez nie CUKR nie trzeba powiadamiać urzędu pracy.
ZUS i ubezpieczenie zdrowotne
Sama zmiana statusu niczego nie zmienia w składkach. Wysokość ZUS zależy od etapu (ulga na start, preferencyjny ZUS, pełny ZUS) i od formy opodatkowania, obywatelstwo i rodzaj karty nie mają tu znaczenia. Składkę zdrowotną płaci się, dopóki JDG działa, i to ona daje właścicielowi firmy ubezpieczenie w NFZ.
Przykład: jak wygląda przejście w czasie
Przykład umowny, nie historia klienta. Przedsiębiorca otrzymał PESEL UKR wiosną 2022 roku, w 2024 roku założył JDG na ryczałcie. 4 czerwca 2025 roku miał status, przerw nie było, więc pierwszy, drugi i czwarty warunek są spełnione.
- 10 listopada 2026 roku składa wniosek w MOS i płaci 340 zł i 100 zł, razem 440 zł.
- W grudniu planuje wyjazd poza Polskę na 35 dni. To ponad 30 dni: status UKR zniknie i trzeciego warunku (UKR w dniu wydania) nie da się już spełnić. Rozsądnie jest skrócić wyjazd do 30 dni albo przenieść go na czas po otrzymaniu karty.
- Załóżmy, że karta zostaje wydana 1 lutego 2027 roku. Zezwolenie obowiązuje 3 lata, czyli do początku lutego 2030 roku.
- Z kartą i paszportem można podróżować po strefie Schengen do 90 dni w każdym okresie 180 dni. Wyjazd z Polski na dłużej niż 6 miesięcy powoduje utratę zezwolenia.
- JDG działa dalej bez ponownej rejestracji, ZUS i podatek liczy się na dotychczasowych zasadach.
Jakie dokumenty z biura rachunkowego mogą się przydać
Do samego wniosku o CUKR zaświadczenia o dochodach i o niezaleganiu nie są wymagane: potrzebne są zdjęcie, dwie płatności i podpis elektroniczny. Dokumenty z urzędu skarbowego i ZUS przydadzą się później i w innych sprawach:
- Zaświadczenie o niezaleganiu z urzędu skarbowego i z ZUS: dla banku, leasingu, przetargu, wniosku o inny rodzaj karty pobytu.
- Zaświadczenie o dochodach za rok: do najmu, kredytu, a w przyszłości do zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, gdzie trzeba wykazać stabilny i regularny dochód oraz ubezpieczenie zdrowotne.
- Dane o składkach w ZUS: na ich podstawie ZUS sprawdza aktywność zawodową przy 800+, dlatego składki i deklaracje powinny być bez błędów i w terminie.
Jakie są zaświadczenia i jak je uzyskać, opisujemy na stronie zaświadczenia z US i ZUS.
Częste pytania
Czy po otrzymaniu karty CUKR trzeba ponownie rejestrować JDG?
Nie. Karta daje prawo do prowadzenia działalności na takich samych zasadach jak obywatele Polski, więc wpis w CEIDG zostaje. Warto sprawdzić, czy dane w CEIDG, na przykład adres i kontakty, są aktualne.
Mam status UKR krócej niż rok. Czy mogę złożyć wniosek o CUKR?
Nie, potrzeba co najmniej 365 dni nieprzerwanego statusu UKR, a status musiał istnieć 4 czerwca 2025 roku. Jeśli warunki nie są spełnione, zostają zezwolenia ogólne, na przykład zezwolenie na pobyt czasowy w związku z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Czy można wyjeżdżać z Polski, gdy wniosek jest rozpatrywany?
Do wydania karty nadal masz status UKR, a traci się go przy wyjeździe na dłużej niż 30 dni. Bez statusu UKR w dniu wydania karta nie zostanie wydana, dlatego dłuższe wyjazdy lepiej odłożyć.
Czy pieniądze zostaną zwrócone w razie odmowy?
Opłata skarbowa 340 zł nie podlega zwrotowi, jeśli wniosek pozostawiono bez rozpoznania, odmówiono wszczęcia postępowania lub postępowanie zakończyło się bez wydania karty.
Jeśli CUKR nie jest dla Ciebie i potrzebujesz karty pobytu przez działalność gospodarczą, zajrzyj na stronę karta pobytu przez firmę. Prowadzimy księgowość JDG i przygotowujemy zaświadczenia z US i ZUS. Ile kosztuje prowadzenie księgowości, pokazuje kalkulator na tej stronie.
Stan na 5 października 2026 roku. To informacja ogólna, a nie doradztwo podatkowe.
Źródła: UdSC, karta pobytu CUKR, MOS, pytania i odpowiedzi o CUKR, biznes.gov.pl, działalność obywateli Ukrainy.
