Artykuł dla osób, które mieszkają w Polsce bez polskiego obywatelstwa i chcą pracować na własny rachunek w ramach JDG albo już ją prowadzą. W skrócie: prawa do JDG nie daje każdy legalny pobyt, tylko podstawy wymienione w ustawie, a od 5 marca 2026 roku ten wykaz obowiązuje także obywateli Ukrainy. Osoby, które zarejestrowały JDG wcześniej, nie muszą jej zamykać, dopóki ich pobyt w Polsce pozostaje legalny.
Obywatele UE, EOG i Szwajcarii
Obywatele państw UE, Norwegii, Islandii, Liechtensteinu i Szwajcarii zakładają JDG na takich samych zasadach jak Polacy. Osobne zezwolenie nie jest potrzebne. Członkowie rodzin takich obywateli, którzy przyjechali razem z nimi lub do nich dołączyli, również mają to prawo.
Jakie podstawy pobytu dają prawo do JDG
Dla obywateli pozostałych państw wykaz jest zamknięty i zapisany w art. 4 ust. 2 ustawy o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych. Na takich samych zasadach jak Polacy JDG mogą założyć osoby, które mają:
- zezwolenie na pobyt stały;
- zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego UE;
- status uchodźcy, ochronę uzupełniającą, zgodę na pobyt ze względów humanitarnych lub zgodę na pobyt tolerowany;
- ochronę czasową, czyli PESEL ze statusem UKR;
- ważną Kartę Polaka;
- zezwolenie na pobyt czasowy z niektórych podstaw: Niebieska Karta UE i mobilność jej posiadacza, łączenie rodzin, studia, badania naukowe;
- zezwolenie na pobyt czasowy w związku z małżeństwem z obywatelem Polski mieszkającym w Polsce;
- zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej, wydane po to, by kontynuować JDG już wpisaną do CEIDG.
Popularna karta pobytu, czyli zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, nie znajduje się w tym wykazie. Z nią nie można założyć JDG. Osobno trzeba wspomnieć o karcie CUKR: według Urzędu do Spraw Cudzoziemców jej posiadacz prowadzi działalność na takich samych zasadach jak obywatele Polski.
Co zmieniło się 5 marca 2026 roku dla obywateli Ukrainy
Do 4 marca 2026 roku obowiązywał art. 23 specustawy o pomocy obywatelom Ukrainy. Na jego podstawie każdy obywatel Ukrainy z legalnym pobytem i numerem PESEL mógł założyć JDG jak Polak, niezależnie od tego, czy przebywał w Polsce w ruchu bezwizowym na paszport biometryczny, na wizie czy na karcie pobytu w celu pracy.
5 marca 2026 roku weszła w życie ustawa z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań (Dz.U. 2026 poz. 203). Uproszczony dostęp się skończył, teraz obowiązują zasady ogólne z powyższego wykazu. Prawo do założenia nowej JDG zachowały:
- osoby ze statusem UKR (ochrona czasowa), których pobyt na mocy decyzji Rady UE jest legalny do 4 marca 2027 roku;
- posiadacze karty CUKR, wnioski o nią są przyjmowane przez portal MOS od 4 maja 2026 roku do 4 marca 2027 roku;
- posiadacze zezwolenia na pobyt stały, statusu rezydenta długoterminowego UE, Karty Polaka i innych podstaw z wykazu.
Obywatele Ukrainy, którzy przebywają w Polsce na wizie, w ruchu bezwizowym lub na karcie pobytu w celu pracy, nie mogą już założyć nowej JDG. Więcej o karcie CUKR w artykule karta CUKR a JDG.
Jeśli JDG została założona przed 5 marca 2026 roku
Art. 42 ust. 1 ustawy o wygaszeniu wprost pozwala osobom, które założyły JDG na podstawie dawnego art. 23, prowadzić ją dalej na dotychczasowych zasadach, dopóki ich pobyt w Polsce jest uznawany za legalny. Ponowna rejestracja w CEIDG nie jest potrzebna, nowych dokumentów też nie trzeba składać.
Ryzyko pojawia się, gdy legalny pobyt się kończy. Wtedy ministerstwo wykreśla przedsiębiorcę z CEIDG z urzędu, na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 2 ustawy o CEIDG. Dla wielu obywateli Ukrainy terminy zostały już przedłużone ustawą: wizy, karty pobytu i zezwolenia na pobyt czasowy, których ważność upływała po 24 lutego 2022 roku, są przedłużone do 4 marca 2027 roku. Dlatego plan na kolejny krok lepiej przygotować z wyprzedzeniem:
- złożyć wniosek o kartę CUKR, jeśli spełniasz warunki (status UKR przez co najmniej 365 dni bez przerwy i ważny na 4 czerwca 2025 roku);
- złożyć wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej (art. 142 ustawy o cudzoziemcach): ustawa o wygaszeniu umożliwiła to także osobom ze statusem UKR;
- sprawdzić, czy nie masz już podstaw do zezwolenia na pobyt stały lub statusu rezydenta UE.
Jeśli prawa do JDG nie ma
Cudzoziemiec z dowolną podstawą pobytu może założyć spółkę z o.o., a także spółkę komandytową, komandytowo-akcyjną, prostą spółkę akcyjną lub spółkę akcyjną (art. 4 ust. 3). Najczęściej wybiera się spółkę z o.o.: wspólnik ryzykuje tylko swoim wkładem, a rejestracja odbywa się online przez S24.
Weź pod uwagę różnice. Spółka prowadzi pełną księgowość, płaci CIT, składa roczne sprawozdanie finansowe i zgłasza beneficjentów rzeczywistych do CRBR. Praca we własnej spółce, na przykład w zarządzie, nie zawsze jest możliwa bez osobnej legalizacji pracy, to sprawdza się przed rejestracją. Porównanie obu form w artykule JDG czy spółka z o.o.
Co sprawdzić przed złożeniem CEIDG-1
- Podstawę pobytu i termin ważności dokumentu. Przy weryfikacji ministerstwo korzysta z danych rejestru PESEL.
- PESEL. Od 1 listopada 2026 roku ustawa wprost wymaga od cudzoziemców numeru PESEL do wniosku w CEIDG (art. 4 ust. 9, dodany Dz.U. 2026 poz. 507). Jeśli PESEL-u nie ma, wystarczy tylko identyfikator państwa UE do transgranicznej identyfikacji.
- Profil zaufany lub inny podpis do złożenia wniosku online.
- Kody PKD i formę opodatkowania, wpływają na VAT i na to, ile będziesz płacić.
Przykład
Przykład umowny, nie historia klienta. Trzy osoby z ukraińskim paszportem mieszkają w Warszawie w październiku 2026 roku.
- Pierwszy przyjechał w 2022 roku i od tego czasu ma PESEL ze statusem UKR. Może założyć JDG teraz. Jeśli otrzyma kartę CUKR, prawo do JDG zostanie zachowane.
- Druga wjechała w ruchu bezwizowym w 2025 roku, otrzymała zwykły PESEL i założyła JDG w styczniu 2026 roku. Jej JDG działa dalej na podstawie art. 42. Pobyt w ruchu bezwizowym ustawa uznaje za legalny do 4 marca 2027 roku, więc do tej daty potrzebuje nowej podstawy, w przeciwnym razie JDG zostanie wykreślona z CEIDG.
- Trzeci otrzymał kartę pobytu w celu pracy w kwietniu 2026 roku. Nie może założyć JDG. Możliwości: spółka z o.o. albo podstawa z wykazu, jeśli ją spełnia.
Częste pytania
Czy można założyć JDG ze statusem UKR po 5 marca 2026 roku?
Tak. Ochrona czasowa jest w wykazie z art. 4 ust. 2, a ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony osobno pozwala osobom nią objętym prowadzić działalność na tych zasadach. Status UKR obowiązuje obecnie do 4 marca 2027 roku.
Czy trzeba coś zrobić z JDG założoną przed 5 marca 2026 roku?
Ponowna rejestracja nie jest potrzebna. Pilnuj terminu swojego legalnego pobytu: jeśli się skończy, a nowej podstawy nie będzie, JDG zostanie wykreślona z CEIDG.
Czy karta pobytu w celu pracy daje prawo do JDG?
Nie. Zezwolenia na pobyt czasowy i pracę nie ma w wykazie z art. 4 ust. 2. Z nim można założyć spółkę albo pracować na etacie.
Co dzieje się ze statusem UKR przy dłuższym wyjeździe z Polski?
Ochrona czasowa wygasa przy wyjeździe z Polski na dłużej niż 30 dni. Razem z nią znika podstawa do założenia nowej JDG, jeśli nie ma innej podstawy.
Sprawdzimy Twoją podstawę pobytu przed rejestracją i założymy JDG, bezpłatnie przy umowie na prowadzenie księgowości na rok: rejestracja JDG. Jeśli prawa do JDG nie ma, pomożemy w rejestracji spółki. Koszt prowadzenia księgowości pokazuje kalkulator na tej stronie.
Stan na 5 października 2026 roku. To informacja ogólna, a nie doradztwo podatkowe.
Źródła: biznes.gov.pl: jak obywatel Ukrainy może założyć firmę w Polsce, biznes.gov.pl: jaką działalność może prowadzić cudzoziemiec, gov.pl/udsc: karta pobytu CUKR, isap.sejm.gov.pl: Dz.U. 2026 poz. 203.
