Artykuł dla osób, które prowadzą JDG albo zatrudniają osoby z PESEL-em ze statusem UKR. W skrócie: Rada UE przedłużyła ochronę czasową do 4 marca 2028 roku, a zgodnie z polską ustawą pobyt ze statusem UKR jest legalny, dopóki obowiązuje ta decyzja. Jednocześnie ostateczny termin złożenia wniosku o kartę CUKR na dzień sprawdzenia to nadal 4 marca 2027 roku.
Jaka data obowiązuje i skąd się bierze
Od 5 marca 2026 roku specustawa o pomocy obywatelom Ukrainy w większości przestała działać. Zastąpiła ją ustawa z 23 stycznia 2026 roku o wygaszeniu rozwiązań specjalnych (Dz.U. 2026 poz. 203). Legalność pobytu wynika teraz z art. 106 ust. 1 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony: pobyt osoby korzystającej z ochrony czasowej uznaje się za legalny, dopóki obowiązuje decyzja Rady UE o masowym napływie przesiedleńców.
Początkowo takim terminem był 4 marca 2027 roku i tę datę nadal pokazuje wiele stron urzędów. 30 lipca 2026 roku Rada UE przyjęła decyzję 2026/1912. Weszła ona w życie 5 sierpnia 2026 roku i przedłużyła ochronę o rok, do 4 marca 2028 roku. UdSC poinformował o tym 6 sierpnia 2026 roku.
W decyzji jest nowy warunek: ochronę przyznaje się teraz tylko osobom, które wypełniły obowiązki wojskowe na Ukrainie. Ograniczenie nie dotyczy osób, które korzystały z ochrony w Polsce do 4 sierpnia 2026 roku włącznie i zachowują ją bez przerwy.
Czego na dzień sprawdzenia nie ma: oficjalnego wyjaśnienia, że wszystkie polskie terminy zapisane jako 4 marca 2027 roku przesuwają się razem z decyzją UE. W polskich przepisach z tą datą nadal powiązane są wnioski o CUKR, przedłużenie wiz i kart pobytu obywateli Ukrainy, a także ważność dawnych zaświadczeń o ochronie czasowej.
Co status UKR daje przedsiębiorcy
- Legalny pobyt w Polsce, potwierdzony PESEL-em ze statusem UKR.
- Pracę bez zezwolenia na pracę. Pracodawca wysyła powiadomienie do powiatowego urzędu pracy przez praca.gov.pl w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy.
- Prawo do założenia i prowadzenia JDG na takich samych zasadach jak obywatele Polski (art. 116 ust. 2 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony i ustawa o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych).
- 800+ przy spełnieniu warunków obowiązujących od 1 lutego 2026 roku.
Nową JDG od 5 marca 2026 roku zakłada obywatel Ukrainy ze statusem UKR albo z dokumentem, który daje prawo do działalności na równi z Polakami. JDG założoną przed 5 marca 2026 roku można prowadzić przy każdej podstawie pobytu, dopóki jest ona legalna (art. 42 ustawy o wygaszeniu). Gdy legalny pobyt się kończy, wpis w CEIDG jest wykreślany decyzją ministra.
Wyjazdy i inne przyczyny utraty statusu
Ochrona czasowa, a razem z nią status UKR, wygasa w szczególności w przypadku:
- wyjazdu z Polski na dłużej niż 30 dni;
- uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy, pobyt stały lub pobyt rezydenta długoterminowego UE;
- uzyskania ochrony czasowej w innym państwie UE;
- złożenia w Polsce wniosku o ochronę międzynarodową;
- uzyskania obywatelstwa Polski lub innego państwa UE.
Osoby, które otrzymały PESEL UKR tylko na podstawie wniosku, bez paszportu, musiały do 31 sierpnia 2026 roku okazać paszport w dowolnym urzędzie gminy. Kto tego nie zrobił, stracił status. Nowy paszport również wpisuje się do danych PESEL: jest to bezpłatne, numer PESEL się nie zmienia.
Przykład umowny. Właściciel JDG wyjeżdża 1 lipca i wraca 5 sierpnia: 35 dni poza Polską, ponad 30. Status UKR wygasa. Jeśli JDG została założona po 5 marca 2026 roku na podstawie statusu UKR, firma traci podstawę, a złożyć wniosku o CUKR już się nie da, bo wymaga on ważnego statusu UKR.
Jeśli zatrudniasz pracowników ze statusem UKR
- Powiadom powiatowy urząd pracy przez praca.gov.pl w ciągu 7 dni od rozpoczęcia pracy. Powiadomienie jest bezpłatne.
- Złóż ponowne powiadomienie w ciągu 7 dni, jeśli zmienił się rodzaj umowy, stanowisko lub rodzaj pracy, zmniejszył się wymiar godzin albo obniżyła się stawka.
- Gdy pracownik otrzyma kartę CUKR, powiadamiać już nie trzeba: karta daje pełny dostęp do rynku pracy.
- Obywateli Ukrainy, którzy legalnie przebywają w Polsce bez ochrony czasowej, można zatrudniać w procedurze powiadomienia przez 3 lata od 5 marca 2026 roku, czyli do 4 marca 2029 roku.
Przykład z datami. Pracownik ze statusem UKR zaczyna pracę na umowie zlecenie 2 listopada 2026 roku: powiadomienie trzeba wysłać najpóźniej 9 listopada. Jeśli od 1 marca 2027 roku stawka się obniża, ponowne powiadomienie trzeba wysłać do 8 marca 2027 roku. Jak zatrudnić pracownika, opisujemy na stronie zatrudnianie cudzoziemców.
800+ dla właściciela JDG
Od 1 lutego 2026 roku osoby ze statusem UKR składają nowy wniosek i potwierdzają aktywność zawodową w miesiącu poprzedzającym złożenie. Prowadzenie JDG jest uznawane za aktywność. ZUS sprawdza ją na podstawie własnych danych i w większości przypadków nie prosi o dokumenty. Przy części rodzajów aktywności podstawa składek emerytalnej i rentowej musi wynosić co najmniej 50% minimalnego wynagrodzenia, przy innej grupie co najmniej 30%. Dziecko musi chodzić do polskiej szkoły lub przedszkola, a dziecko i wnioskodawca muszą mieszkać w Polsce. ZUS sprawdza warunki co miesiąc.
Jeśli korzystasz z ulgi na start, przy której składek społecznych się nie płaci, albo z preferencyjnej podstawy, wcześniej ustal, jak ZUS uzna Twoją aktywność. Od 1 czerwca 2026 roku podobne zasady obowiązują także innych cudzoziemców spoza UE i EFTA, więc po przejściu na CUKR warunek aktywności zostaje. Pomoc przy wniosku: 800+ przez ZUS.
Co zaplanować przed końcem terminu
- Jeśli spełniasz warunki CUKR, złóż wniosek do 4 marca 2027 roku, nie licząc na 2028 rok. Warunki i sposób złożenia w artykule karta CUKR a JDG.
- Jeśli nie spełniasz warunków CUKR, z wyprzedzeniem wybierz inną podstawę, na przykład zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej (karta pobytu przez firmę). Uzyskanie takiego zezwolenia kończy status UKR.
- Sprawdź, kiedy została założona JDG: przed czy po 5 marca 2026 roku. Od tego zależy, co stanie się z wpisem w CEIDG, jeśli status zniknie.
- Dbaj o porządek w składkach i deklaracjach: zaświadczenia o niezaleganiu i o dochodach są potrzebne niemal przy każdym zezwoleniu.
Częste pytania
Status UKR obowiązuje do 2027 czy do 2028 roku?
Decyzja Rady UE przedłużyła ochronę czasową do 4 marca 2028 roku, a polska ustawa wiąże legalność pobytu z tą decyzją. Wiele polskich stron nadal pokazuje 4 marca 2027 roku i część polskich terminów, w tym wnioski o CUKR, jest zapisana właśnie tak. Tam, gdzie wcześniejszy termin wskazano wprost, kieruj się nim.
Czy trzeba coś zrobić, żeby status został przedłużony?
Jeśli przy nadawaniu PESEL-u okazano paszport, status przedłuża się sam. Jeśli PESEL wydano tylko na podstawie wniosku, paszport trzeba było okazać w urzędzie gminy do 31 sierpnia 2026 roku.
Czy ze statusem UKR można teraz założyć JDG?
Tak. Status UKR daje prawo do założenia JDG na takich samych zasadach jak obywatele Polski. Rejestracja w CEIDG jest bezpłatna, załatwimy ją bezpłatnie przy umowie na prowadzenie księgowości na rok.
Co będzie z moim pracownikiem, gdy otrzyma CUKR?
Będzie mógł pracować bez zezwolenia na pracę, a powiadamiać urzędu pracy już nie trzeba. Umowa z nim nadal obowiązuje.
Prowadzimy księgowość JDG i kadry, przygotowujemy zaświadczenia z US i ZUS. Ile kosztuje prowadzenie księgowości, pokazuje kalkulator na tej stronie.
Stan na 5 października 2026 roku. To informacja ogólna, a nie doradztwo podatkowe.
Źródła: UdSC, przedłużenie ochrony czasowej do 4 marca 2028 r., Dz.U. 2026 poz. 203, Zielona Linia, powiadomienie o powierzeniu pracy, ZUS, zmiany w 800+.
